Najwiekszy partyzancki zwiazek taktyczny na ziemiach polskich. Sformowana z istniejacych wczesniej oddzialów partyzanckich i zmobilizowanych zolnierzy konspiracji inspektoratów AK: Kowel, Luck i Równe. Organizowana od stycznia do marca 1944 z zadaniem przeprowadzenia akcji Burza na Wolyniu. Po zakonczeniu mobilizacji 27 WDP liczyla 7300 oficerow i zolnierzy. Dowodcy (kolejno): pulkownik K. Babinski pseudonim Lubon, major J. Kiwerski pseudonim Oliwa, major T. Sztumberk-Rychter pseudonim Zegota, pulkownik J. Kotowicz pseudonim Twardy.
Dywizja wspomagala samoobrone ludnosci polskiej w walce z oddzialami Ukrainskiej Powstanczej Armii, walczyla z niemieckimi silami przeciwpartyzanckimi i regularnymi oddzialami niemieckich wojsk frontowych. Stoczyla w 1944 kilka wiekszych bojow: pod Wlodzimierzem Wolynskim (23 lutego), w Holobach (9 marca) i Zasmykach (17 marca). W walkach doszlo do wspoldzialania ze sztabami zwiazkow operacyjnych Armii Czerwonej. Dowodca major J. Kiwerski nie skorzystal z propozycji przeorganizowania dywizji w jednostke wojska regularnego i podporzadkowania jej Armii Czerwonej. Okrazona przez Niemcow w rejonie Kowla toczyla 2-21 kwietnia ciezkie boje. Nie otrzymawszy obiecanej pomocy radzieckiej, przebijala sie w kierunku Wlodawy, ponoszac ogromne straty (od 10 do 50% stanow osobowych poszczeglnych oddzialow).
Ponownie okrazona pod koniec maja, czescia sil przedarla sie przez Prypec, wychodzac na tyly frontu radzieckiego, gdzie dowodca zgrupowania zostal aresztowany, a zolnierze po rozbrojeniu wcieleni do armii Z. Berlinga. Pozostala czesc dywizji wycofala sie na zachd, 7 czerwca przekroczyla Bug i przeszla do Lasow Parczewskich na Lubelszczyznie, gdzie 21 lipca wyzwolila Kock, Lubartow i Firleje.
Po wkroczeniu Armii Czerwonej zostala zmuszona do zlozenia broni. Oficerow 27 WDP w wiekszosci zeslano do lagrw wZSRR lub uwieziono. Czesc zolnierzy wstapila do oddzialw Z. Berlinga, pozostali podzielili los swoich dowodcow.
Akcja Burza
dzialania bojowo-dywersyjne prowadzone przez Armie Krajowa na tylach wojsk hitlerowskich przed wkroczeniem Armii Czerwonej na tereny przedwojennej Polski. Akcja Burza, poza dzialaniami militarnymi, miala swoj aspekt polityczny. Rzad w Londynie udowadnial w ten sposob prawo Polski do jej granic z 1939, co nie bylo zgodne z intencjami radzieckimi.
Prawie we wszystkich przypadkach po zakonczeniu walk oddzialy Armii Krajowej zostaly rozbrojone przez Armie Czerwona a zolnierze postawieni przed alternatywa: walka w armii Berlinga, badz wywoz do lagrow.
Akcje Buza rozpoczeli zolnierze 27 Wolynskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej, z dowodca J. Kiwerskim (pseudonim Oliwa), ktorzy od marca do maja 1944 walczyli na Wolyniu wspulnie z partyzantka radziecka i w uzgodnieniu z dowodcami regularnych oddzialow radzieckich.
Po zakonczeniu walk czesc zolnierzy przebila sie na zachodni brzeg Bugu, czesc na strone Armii Czerwonej, gdzie zostali internowani przez Rosjan. Na Wilenszczyznie oddzialy Armii Krajowej okregu Wilno i Nowogrodek, z dowodca, podpulkownikiem A. Krzyzanowskim, zdobyly Wilno w walkach prowadzonych od 7 do 14 VII 1944 (operacja Ostra Brama)
Po wkroczeniu wojsk radzieckich dowodztwo i sztab zostaly aresztowane przez NKWD. Prawie cale sily sil Armii Krajowej wycofaly sie do Puszczy Rudnickiej. Po stoczeniu walk z oddzialami NKWD zostali internowani.
Walki o Lwow trwaly od 23 do 27 lipca. Zgrupowanie Armii Krajowej pod dowodztwem pulkownika W. Filipkowskiego zdobylo miasto wspolnie z czolgami radzieckimi. Czesc zolnierzy Armii Krajowej trafila do armii generala Berlinga, pozostalych wywieziono do obozu w glab ZSRR.